ഇസ്ലാമാബാദ്: അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വൻ ശക്തിവിന്യാസങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നുകൊണ്ട്, പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ചരിത്രപരമായ യുഎസ്-ഇറാൻ സമാധാന കരാർ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
അയൽരാജ്യമായ പാകിസ്ഥാന്റെ ശക്തമായ മധ്യസ്ഥതയിലാണ് വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിലുള്ള മാസങ്ങൾ നീണ്ട ശത്രുതയ്ക്ക് താല്ക്കാലിക വിരാമമായത്.
നയതന്ത്ര ലോകം ഏറെ ആകാംഷയോടെ കാത്തിരുന്ന സമാധാന ധാരണാപത്രത്തിൽ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപും ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷേഷ്കിയാനും ഔദ്യോഗികമായി ഒപ്പുവെച്ചു.
വാഷിംഗ്ടൺ, ടെഹ്റാൻ, ഇസ്ലാമാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും ഉന്നത നയതന്ത്രജ്ഞരും മാസങ്ങളോളം നടത്തിയ അണിയറ നീക്കങ്ങളുടെയും ചർച്ചകളുടെയും ഫലമാണ് ഈ ഉടമ്പടി.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം നാലാം മാസത്തിലേക്ക് കടന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഇരുപക്ഷവും തയ്യാറായത്.
സമാധാന ചർച്ചകളിൽ നിർണായകമായി പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥത
രണ്ട് ആണവശക്തികൾക്കും തന്ത്രപ്രധാന രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ കൃത്യമായ പാലമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ പാകിസ്ഥാന് കഴിഞ്ഞു എന്നത് ഈ കരാറിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്.
ഔദ്യോഗിക ചർച്ചാ പ്രതിനിധികൾക്ക് പുറമെ, ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും പിന്നണി പ്രതിനിധികളെയും (backchannel diplomats) ഒരുമേശയ്ക്ക് ചുറ്റുമിരുത്താൻ ഇസ്ലാമാബാദിന് സാധിച്ചു. കരാറിന്റെ അവസാന ഘട്ട ചർച്ചകൾക്ക് വേദിയായതും പാകിസ്ഥാൻ ആയിരുന്നു.
മേഖലയിൽ ഒരു വലിയ യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ നടത്തിയ ഈ ഇടപെടൽ ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധ നേടുന്നുണ്ട്.
14 പോയിന്റ് ധാരണാപത്രവും ജെ ഡി വാൻസിന്റെ പങ്കും
അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിലെ യുദ്ധ മന്തിസഭയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തിയായ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ ഡി വാൻസ് ആണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ ചർച്ചകൾക്ക് പിന്നിലെ തന്ത്രങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചത്.
കരാറിന്റെ കാതലായ 14 പോയിന്റ് ധാരണാപത്രം (14-point memorandum of understanding) തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ വാൻസ് നേരിട്ട് പങ്കാളിയായി.
ഏപ്രിൽ ആദ്യവാരം ഇസ്ലാമാബാദിൽ വെച്ച് ഇറാൻ പ്രതിനിധികളുമായി വാൻസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള യുഎസ് സംഘം മാരത്തൺ ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു. അന്ന് ചില വിയോജിപ്പുകൾ കാരണം കരാറിലെത്താൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും, ആ ചർച്ചകളാണ് ഇപ്പോഴത്തെ അന്തിമ സമാധാന കരാറിന് ശക്തമായ അടിത്തറയിട്ടത്.
ട്രംപിന്റെ രണ്ടാം ടേമിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിദേശനയ നേട്ടം
തന്റെ രണ്ടാം ഭരണകാലയളവിൽ ആഗോള സമാധാനത്തിന്റെ വക്താവായി സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന് ഈ കരാർ ആഭ്യന്തരമായും അന്താരാഷ്ട്രീയമായും വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ വിജയമാണ്.
അമേരിക്കൻ വിദേശനയത്തിന്റെ (US Foreign Policy) ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നായാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഉപരോധങ്ങളും കടുത്ത നയതന്ത്ര യുദ്ധങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തിൽ നിന്നും ഇറാനെ ചർച്ചകളുടെ പാതയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ കഴിഞ്ഞത് ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വലിയ നയതന്ത്ര വിജയമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
